Voor mijn dochters is deze zonnige zondag de tweede Moederdag zonder Jeanet en de eerste op het eiland Curaçao. Dat voelt vreemd aan en toch proberen we er alledrie wat van te maken, want het leven gaat verder. We beseffen ook dat Moederdag nooit meer Moederdag zal zijn. Gewoon een zondag, maar dan met hele mooie herinneringen aan een zorgzame moeder en een geweldige vrouw.
De leegte en het gemis wordt gevuld en gecompenseerd met duiken, fotografie, smaakvol eten en genieten van zon en wind.
Hoe groot en liefdevol zou het moment zijn als Jeanet deze dag ineens zou verschijnen voor ons en mee kon genieten van ons leven wat zo drastisch -in positieve zin- is veranderd?

De zon schijnt volop in maart en ik sta buiten de achtertuin te bewonderen. Ineens voel ik een hand in mijn zij. Ik herken de handdruk direct en draai me langzaam om.
‘Jeanet! Kom je zomaar even naar ons kijken?’. We raakten terstond verstrengeld in een stevige omhelzing. Toch zag Jeanet kans om tussendoor op te merken: ‘Ja, ik wil weten hoe het met jou en onze dochters gaat.’
‘Nou, het gaat goed, heel goed moet ik zeggen, ze zitten nu op school.’
Al pratend lopen we hand in hand verder door de achtertuin, de hoek om bij de garage. ‘Hé, jullie hebben het kippenhok weggedaan. Waarom?’.
‘De kippen zijn vorig jaar verkocht via marktplaats. Weet je dat Zwarte Kip al een kleintje heeft?’.
‘Oh, wat leuk! Maar verkocht? Tje, was dat jouw idee?’, vroeg Jeanet vervolgens.
‘Nee, het initiatief kwam van Eline, nadat we vorig jaar terugkwamen van vakantie op Curaçao. Ze zijn verkocht, omdat we grootse plannen hebben!’.
‘Ohh, je bedoelt toch niet… emigratie?’
‘Jaaa! Dat klopt helemaal en onze woning is onlangs verkocht! We gaan weg uit Engelen, weg uit Nederland en een volstrekt nieuw leven tegemoet.’
‘Oh Ad, wat geweldig voor jullie’, zei Jeanet met tranen in haar ogen. ‘In 1991 wilden wij samen emigreren en dat plan verwaterde, maar nu ga je samen met Laura en Eline. Ik vind dat echt heel geweldig voor jullie!’
‘Lieverd, dit is een beslissing van ons drietjes en we nemen jou mee in gedachten, in onze harten.’, vervolgde ik het emotionele gesprek.
‘Ik vind het superfijn dat je dit aan durft, ondanks ons grote verlies. Je doet het heel goed! Ik blijf je volgen. Ik ben heel trots op jou en de meiden. Ik hou van je!’
‘Ik hou ook van jou Jeanet.’ zei ik zachtjes en keek diep in haar ogen. Mist kwam ineens om mij heen. Jeanet vervaagde, alles verdween en ineens lag ik plat in het gras. De zon verwarmde mijn gezicht en mijn hart. Ik voelde me heel blij worden.

Dit was bericht 75 alweer. Jeanet overleed op 7 oktober 2010…

Vanmorgen was het ontbijt met mijn dochters weer als vanouds: gezellig kletsend over school, Blackberry, overspannen docenten, hond Luna en natuurlijk over Curaçao. Het vaderschap met deze twee meiden voelt heel goed aan en gaf me ook een ontspannen gevoel, want wat later stelde ik voor dat ik ze naar school zou brengen. Het was weliswaar fietsweer, maar opnieuw redelijk koud. ‘Maar dan moet je vanmiddag twee keer rijden, want ik ben 13:15u uit school’, zei Laura nog bezorgd. ‘Geeft niets, het is bijna weekend’.
Het was verdomd koud in de auto, maar we zaten dicht bij elkaar. Dit knusse gezin kan ongetwijfeld verder en zo voelde het ook aan. Na een korte autorit liet ik Laura & Eline uitstappen tegenover de school. Vlakbij het uitvaartcentrum van Dela; daar waar Jeanet in 2010 opgebaard lag, maar die herinnering lag ergens ver weg. Dat was goed zo. Verwerking en acceptatie. Ik reed weer weg en zag in de achteruitkijkspiegel mijn dochters oversteken. Gelijke tred, dezelfde kleur jas, even lang donkerblond haar en weer opnieuw druk kletsend. Wat een rijkdom… om vader te zijn.

In mijn zoektocht naar informatie rondom het welzijn van een weduwnaar stuitte ik op de sterk afgenomen overlevingskansen van weduwen en weduwnaars. Juist weduwnaars hebben een veel grotere kans om eerder te sterven dan weduwen in het eerste jaar na verlies van een dierbare, als het netwerk (kinderen, familie, vrienden) onvoldoende aanwezig blijkt te zijn. Geen leuk nieuws dus, maar er is voldoende hoop voor mij.
Familie… hmm, daar kan ik heel kort over zijn. Punt uit. Het netwerk Vrienden daarentegen is tamelijk klein, maar langzaam groeiende (vooral op Facebook). Dat terrein is nogal virtueel, niet zichtbaar in huis dus. Alleen als de computer aanstaat, staat ‘dit netwerk’ aan. Kan aan staan. Toch geeft het me veel houvast. Ik hecht er dan ook wel wat waarde aan.
Jeanet en ik kregen vrij laat kinderen en dat lijkt mij nu net het voordeel als het gaat om ‘het overleven’! Mijn dochters wonen knus bij mij thuis en zijn 14 en 16 jaar oud. We vormen een heel hecht één-ouder-gezin, we delen vele gevoelens, we hebben soms wel eens woorden, maar zijn toch het liefst samen. Knus op de bank voor een goede film, of gezellig kletsend bij een gezonde maaltijd. Daarom voelt de eenzaamheid op emotioneel gebied redelijk klein aan. Het is wel aanwezig; ik kan bijvoorbeeld nooit ‘s avonds laat, als de meiden slapen, gezellig doorpraten met een volwassene. Of uithuilen als het een keer nodig is. Nooit een liefdevolle knuffel van een volwassene, lekker doorzakken is er niet bij, geen lange wandeling, geen ontbijt op bed met een opbeurend gesprek. Leegte, maar dan wel gecombineerd met het vader zijn voor mijn dochters. En dit laatste is mijn grote houvast.
En zo schrijvende kom ik tot de conclusie dat het met mijn emotionele eenzaamheid wel meevalt! Dankzij twee jonge meiden (en een lieve hond).

De regen valt weer hoorbaar op het platte dak van de tuinkamer, ondanks de zorgvuldige aangebrachte geluidsisolatie. Dit noemen ze winter; de winter van 2012 om precies te zijn. De wind doet ook zijn best om deze maandagavond saai te laten overkomen. Wind, regen, koude en vermoeidheid. Geestelijk moe, maar mijn verstand vertelt me dat ik verder moet wandelen, samen met onze dochters. Ik schrijf O N Z E, omdat Laura en Eline de dochters zijn van Jeanet & Ad.
Ik voel me erg alleen, maar ik ben helemaal niet alleen. Ik voel me ontzettend moe, maar ik kan rustig verder lopen. Er is dan ook niemand die werkelijk aanvoelt waar het allemaal omdraait bij het verwerken van het verlies van een dierbare. Tenzij het een kind betreft wat haar moeder heeft verloren, of een man die zijn vrouw heeft verloren.
Een winter van niks lijkt dan ook de neerslachtigheid te doen toenemen. Ik wil hiertegen vechten, maar deze strijd kost veel energie. Als dan ineens de zon weer schijnt, voelen we levensenergie stromen en het teveel delen we weer uit. Tijdens een lange boswandeling met hond Luna, of gewoon tijdens het even ‘uit eten’ bij de McDon. Laat de zon maar schijnen, een paar keer per week, dan kunnen we verder lopen in dit leven vol met verlies en liefde.

Alles heeft zijn tijd nodig, maar voor het verwerken van het verlies van een dierbare neem je heel veel tijd. Je leven lang. Zo is ongeveer mijn ervaring en ik wil niets overhaast doen. Ik ben heel bewust nog niet op zoek naar een nieuwe relatie. Er zijn weduwnaren die zich al na een half jaar (of nog eerder, tijdens een uitvaart!) in een nieuwe relatie storten. Om zo het grote verdriet te ontlopen? Ik weet het niet; het is in ieder geval niet mijn methode. Ik neem de tijd. Ze zeggen ook wel eens ‘tijd heelt alle wonden’, maar deze wond is diep. Ja, zelfs het verwijderen van accounts, gekoppeld aan Jeanet Visser doet pijn. Pijn, omdat het confronterend is. Een dierbare is overleden en nu moet je ook nog digitale sporen wissen.

Vanmiddag was ik als administrator weer ingelogd om eindelijk het e-mailadres van Jeanet te kunnen verwijderen. Met één druk op de <Enter>-toets had ik Jeanet verwijderd. Voordat ik echter doordrukte, besefte ik dat ook deze stap nodig was. Een weduwnaar/weduwe neemt de tijd voor alles en voor het verwijderen van een e-mailadres nam ik 15 maanden de tijd. Weer een digitaal spoor gewist, maar de herinnering aan een lieve vrouw en geweldige moeder blijft sterk aanwezig. En zo moet het ook zijn.

Al wandelend met hond Luna nam ik opnieuw de tijd om na te denken over het veel te vroeg overlijden van Jeanet Visser, mijn vrouw en de moeder van Laura en Eline. Pas in 1995 werden we ouders, heel trotse ouders mag ik wel schrijven en het samen genieten van het ouderschap heeft slechts 15 jaren mogen duren. Dat is veel te kort en dit gegeven zal nog heel lang nadreunen in het leven van mijn dochters en dat van mijzelf. Een wrange constatering.

Door een behoorlijk onverwerkt, nogal traumatisch verlopen jeugd (geestelijke verwaarlozing, deni-grerend gedrag van mijn vader, seksueel misbruik door mijn oudere broer) had ik heel lang absoluut geen zin in het vaderschap. Ik had een slecht voorbeeld meegekregen, was erg gedemotiveerd, maar Jeanet wachtte geduldig haar toekomstige moederschap af. 1994 bracht na een tijdelijke relatiebreuk een finale ommekeer in ons gezamenlijk welzijn en we kozen eindelijk voor het prachtige ouderschap. Dit bracht ons veel geluk in de vorm van twee mooie dochters, maar familiefouten bleven hardnekkig ontkend.
In 1998 overleed mijn moeder na een langdurig ernstige ziekte en ik koos in 2004 uiteindelijk voor een breuk met mijn broer en wat later ook met mijn vader. De innerlijke rust is hierdoor wat toegenomen; het verlate ouderschap vind ik nog steeds erg jammer, maar de wetenschap dat Jeanet voortleeft in Laura en Eline houdt me goed op de been en geeft me kracht en liefde. Hierdoor kan ik de telkens opwellende boosheid te lijf gaan en twee mensen uit mijn leven straks na de emigratie voorgoed ‘wissen’.